مقالات و پایان نامه ها

مدلهای رقابت پذیری ملل:پایان نامه درباره صادرات

 

مدلهای رقابت پذیری ملل

بخش دیگری از نظریات رقابتی ملل که بحث اصلی این پژوهش می باشد شامل مدلهایی می شود که عوامل را در ساختاری نظام یافته گرد هم آورده اند. این مدلها ابتدا توسط پورتر و سپس توسط دیگران بسط و گسترش یافت. ریچارد رایان الماس پورتر را مشابه نظریه اسمیت برای عصر حاضر معرفی کرده که با اجتناب از بکارگیری متغیرهای فیزیکیِ صرف نگاهی مبتنی بر آمار و پویایی رقابت دارد(rayan,1990).

2-6-1. مدل الماس مایکل پورتر (1990)

پورتر مسائل اساسی رقابت بین المللی را این گونه بیان می کند؛ ” چرا بعضی از ملل موفقند و بعصی دیگر شکست می خورند؟” با این سوال او بیان می کند که یک برابری در عصر حاضر وجود دارد و آن همان ظرفیت ها و توانمندی های کشورها در کسب مزیت رقابتی است. طرح جدیدی از نظریه ای که توسط آدام اسمیت و در ادامه توسط ریکاردو بیان شده بود. پورتر بیان می کند که ملل، مشابه هم هستند و برای موفقیت و پیشرفت در صنایع یا بخشی از صنعت ، ملل مختلف دارای قابلیت های ویژه ای هستند. وی پاسخ سوال فوق را در چهار ویژگی مهم در گستره محیط ملی کشورها جست وجو می کند. شرایطی که تحت آن سازمانها و شرکتهای بومی و سایر شرکتها رقابت نموده و باعث ایجاد ، حفظ و ارتقاء یا افول مزیت رقابتی می شوند(Moon et al,1998). متغیرهای مدل الماس واژه هایی مفید و پرکاربرد برای تحلیل وضعیت رقابت پذیری ملی هستند. بر اساس این رویکرد ، یک کشور ، یک صنعت و حتی یک کارخانه این قابلیت را دارد تا به جایگاه رقابتی ممتازی برسد که از نظر کشورهای دیگر بسیار دور و دست نیافتنی باشد(Ozlem Oz,1990). پورتر رقابت پذیری را حاصل تعامل و بر هم کنش چهار عامل اصلی ، درونی و مرتبط با هم می داند و معتقد است که مزیت رقابتی ملل از طریق آنها حاصل می شود(پورتر، 1990). آنها عبارتند از :

  1. شرایط ِ عوامل
  2. شرایط تقاضای داخلی
  3. صنایع مرتبط و پشتیبان
  4. استراتژی ، رقابت و ساختار

الماس پورتر ، یک سیستم تبادلی دو طرفه است که تاثیر هر عامل بر مزیت رقابتی ملل در صنعت  خاص به وضعیت و شرایط سایر عوامل وابسته است. این مدل به صورت واضح وابستگی های متغیرهای با اهمیتی را در مللی که دارای رقابت پذیری اند مشخص می کند. مدل الماس با رویکردی پویا و متحرک طراحی شده است . همچنین مزیت هر عامل می تواند در سایر عوامل نیز ایجاد مزیت کرده و آن را بهبود بخشد(پورتر، 1990).  هر چند ممکن است صنایع خاصی با یک یا دو عامل به مزیت رقابتی دست یابند ، ولی این صنایع عمدتا وابسته به منافع طبیعی بوده و بر اساس فن آوریها و مهارت های سطح پایین فعالیت می نمایند. البته چنین مزیتهایی معمولا بی ثبات و آسیب پذیر می باشند. زیرا چنین توانمندی هایی به سرعت قابل انتقال بوده و رقبا در سطح جهانی به سرعت جایگزین می شوند(Echo et al,2007). اغلب دیگر مدلهای مطرح شده به صورت واضح اهداف ارائه شده در زیرسیستم های مدل رقابتی پورتر را بیان می کنند(Moon et al,1998).

وی تاثیر دو عامل برونی دیگر را نیز حائز اهمیت می داند ، اما برای آنها حالتی کمکی و غیر مستقیم قائل است که نحوهء عملکرد این دو عامل را بر روی چهار عامل یاد شده تاثیر گذاشته و از طریق آنها باعث دگرگونی در مزیت رقابتی ملل میشود. در نهایت شکل کلی مدل الماس پورتر به صورت زیر ترسیم می گردد و شامل موارد زیر است :

  • اقدامات دولت
  • شانس و رویدادهای اتفاقی
  • شرایط عوامل
  • شرایط تقاضای داخلی
  • صنایع مرتبط و پشتیبان
  • استراتژی ، ساختار و رقابت

پورتر به همراه بسیاری از همکارانش در کشورهای مختلف مدل الماس را بکار گرفت. علاوه بر این بسیاری از کشورها نیز الماس را در تحقیقات رقابت پذیری بکارگرفتند. لذا الماس در این تحقیقات از اعتبار بسیار بالایی برخوردار گردیده و به مرور زمان قابلیت های خود را به تایید رسانده است. مدل الماس برای کشورهایی که به دنبال رقابت در سطح جهانی هستند حائز اهمیت تشخیص داده شده است(Ickis, 2006).

 

92