دانلود پایان نامه

صنعت خودرو و سازی و تحولات اقتصاد جهانی

تحوّلات اقتصاد جهانی به نحوی است که‏ امروزه کالاهای صنعتی واسطه بخش مهمی از تجارت بین‏المللی را تشکیل می‏دهند.این امر مبیّن آن است که محل استقرار کارگاه‏ها یا صنایعی که‏ در تجارت شرکت می‏کنند تنها و به طور کامل در یک کشور یا یک بلوک استقرار ندارند.شرکت‏های‏ خارجی(چند ملیتی)که به مرور نقش آنها افزایش‏ می‏یابد،مواد لازم را از کشورهای مختلف می‏گیرند و کالاهای تولیدی را نیز در کشورهای مختلف به‏ فروش می‏رسانند.یک شرکت چند ملیّتی ممکن‏ است در کشوری پژوهش کند،در کشور دیگر قطعات صنعتی بسازد،در کشور سوم آنها را مونتاژ کند،در کشور چهارم کالاهای ساخته شده را به‏ فروش برساند و بالاخره سود حاصل را در بانک‏های کشور پنجم به سپرده بگذارد.( الوین تافلر،1375(

بر این اساس،مشخص کردن یک خودرو به‏ عنوان آمریکایی،فرانسوی یا ژاپنی صرفا نشانگر کشوری است که خودرو در آنجا مونتاژ می‏شود. گذشته از این،تحوّل بزرگ دیگر ادغام کمپانی‏های‏ بزرگ با یکدیگر به منظور ایجاد یک قطب صنعتی، کاهش هزینه‏های موازی،انجام سرمایه‏گذاری‏ مشترک تحقیق و توسعه و استفاده از تجارب‏ یکدیگر است.بدین ترتیب شرکتها محل استقرار جغرافیایی خود را تنوّع می‏بخشند و متناسب با شرایط و امکانات،محل مونتاژ یا تولید خود را تعیین می‏کنند( الوین تافلر،1375(.

در چنین شرایطی مفهوم تولید ملی،شرکت‏ ملی یا صنایع ملی تغییر می‏یابد و کشورها باید سعی کنند از هر مرحله از ساخت یک کالا بیشترین سود و ارزش افزوده را به دست آورند.(P.Purkayastha,1994) در دنیای امروز خود اتکّایی نه به معنای اختراع در هر حوزهء اقتصادی بلکه به معنای تولید و مبادلهء علوم و دانش فنّی با شرایط مساوی است(R.Reich,1992). تحت‏ چنین شرایطی تئوری‏های سنّتی توسعه و تجارت برای تعیین منافع ملی،مزیّت نسبی،جایگزینی‏ واردات و جهت‏گیری صادرات بر حسب وجود عوامل و منابع تغییر بنیادی می‏یابند.به عبارت‏ دیگر،کاربرد آنها در اقتصاد بین‏الملل بی‏اثر شده‏ است.از همین رو،شناخت راه موفقیّت کشور در اقتصاد و تجارت بین‏الملل و اتخاذ سیاست مناسب‏ به یک اصل ضروری تبدیل شده است.

تشدید رقابت جهانی در صنایع مختلف بویژه‏ صنعت خودروسازی این نکته را تأیید می‏کند که بقا و دوام یک صنعت به توانایی رقابت‏پذیری آن‏ بستگی دارد و کشورها باید سعی کنند تا با دستیابی‏ به آخرین یافته‏های تکنولوژیکی،کاهش هزینه، قیمت و بهبود کیفیت،صنعت خود را متحوّل سازند و با تمرکز فعالیّت‏های خود روی یکی از فرایندهای تولید،سهم خود را در بازار فروش حفظ کنند.( سید نورانی،1380)

تحوّلات تجاری و اقتصادی دنیا به شکلی پیش‏ رفته که سرمایه و تکنولوژی با یکدیگر درهم‏ آمیخته شده است بدنی معنی که تکنولوژی روز، دیگر کالایی آزاد و در دسترس عموم نیست و کشورها دیگر نه می‏توانند تنها سرمایه وارد کنند و تکنولوژی را از جای دیگر خریداری کنند و نه‏ می‏توانند به راحتی تکنولوژی جدید را به دست‏ آورند.تکنولوژی امروزه از حالت تصادفی خارج‏ شده و جنبهء سفارشی پیدا کرده است.تحوّلات‏ تکنولوژیکی در عصر جهانی شدن اقتصاد،کالاهای‏ به اصطلاح غیرتجاری کرده است.

همراه با جهانی شدن صنعت و تجارت،نظام‏ حقوقی مالکیّت معنوی(دارایی‏های فکری(، رسمیّت بیشتری یافته است.این حقوق که در حال‏ استاندارد شدن است امکان کپی‏سازی،مونتاژ، تکثیر و استفاده از مارک‏های خارجی را نمی‏دهد و این امر دسترسی کشورها را به تکنولوژی با مشکل‏ مواجه می‏سازد.امکاناتی که قبلا برای کشورهایی‏ مانند آلمان،ژاپن،سوئیس،ایتالیا جهت‏ کپی برداری و تولید محصول وجود داشت امروزه‏ برای کشورهای توسعه نیافته از جمله کشور ما موجود نیست.وضع حق انحصاری استفاده از اختراعات و اکتشاف علمی کشورهای توسعه‏ یافته،مانع دستیابی آسان کشورهای توسعه نیافته به‏ تکنولوژی پیشرفته می‏شود و این بر سرمایه‏گذاری‏ صنعتی در این کشورها تأثیر منفی می‏گذارد.

شتاب و روند تغییر و تحولاّت فنّی و تکنولوژیکی بخش صنعت،بویژه صنعت‏ خودروسازی چنان سریع و غیر منتظره است که‏ هماهنگی و انطباق با این تحوّلات را برای کشورها و شرکت‏ها به یک امر حیاتی بدل ساخته است. کشورها دیگر نمی‏توانند بدون نگرش به بیرون‏ مرزها و تحولاّت اقتصاد جهانی برنامه‏ای را با اطمینان طرّاحی و اجرا کنند.بدین ترتیب‏ کشورهایی موّفق خواهند بود که از این شرایط برای افزایش منافع ملی خود بیشترین بهره را ببرند.برای رقابت در چنین شرایطی داشتن‏ محصولات ارزان و با کیفیّت بالا اهمیّت زیادی دارد و این امر مستلزم انجام سرمایه‏گذاری‏های مشترک‏ با شرکت‏های خارجی،گرفتن لیسانس،همکاری‏ فنّی با شرکت‏های معتبر خودرو ساز و قطعه‏ساز جهان است.برای این کار باید شرایط و زمینه‏های‏ لازم برای جذب سرمایه‏گذاری خارجی فراهم‏ شود.(یوسفی، 1378)

2-6-5-شرکت‏های چند ملیّتی خودروساز در جهان

طبق بررسی‏های به عمل آمده بیشتر شرکتهای چند ملیّتی خودروساز در شش کشور آمریکا،آلمان،ژاپن،فرانسه،ایتالیا و انگلیس قرار دارند.این شرکت‏ها عبارتند از:

آلمان:فولکس واگن،بی ام و،دایملر بنز؛

آمریکا:جنرال موتورز،کرایسلر،فورد؛

فرانسه:پژو رنو؛

ژاپن:میتسوبیشی،نیسان،هوندا،ایسوزو، فوجی،دایهاتسو،سوزوکی،مزدا؛

ایتالیا:فیات،لانچیا،برتون؛

انگلیس:گروه خوروسازی(CA)

آمارهای موجود نشان می‏دهد که بیشتر صادرات و واردات خودرو در کل دنیا در این چند کشور انجام می‏پذیرد. شرکت‏های چند ملیّتی در مواردی همچون‏ خرید و فروش قطعات،شراکت،ساخت و مونتاژ، تکنولوژی،بازاریابی و توزیع با یکدیگر و همچنین‏ با دیگر کشورهای دنیا از جمله کشورهای جهان‏ سوم همکاری‏های گسترده‏ای دارند.در ذیل به نمونه‏هایی از مشارکت شرکت‏های چند ملیّتی‏ اشاره می‏کنیم:

الف)آمریکا و ژاپن.در سال 1991 میلادی‏ شرکتهای خودروسازی ژاپنی میزان تولید خود را در واحدهای‏ مستقر شده در آمریکا بالا بردند.از طرفی سه‏ تولید کنندهء بزرگ آمریکا یعنی جنرال موتورز، فورد و کرایسلر برای دستیابی مجدّد به قدرت‏ رقابت،ناچار اقدام به تجدید ساختار گسترده در صنایع خود نمودند که بدین ترتیب هزینه‏های تولید مورد بررسی مجدّد قرار گرفت.از طرفی، تولید کنندگان بزرگ آمریکایی یعنی جنرال‏ موتورز و کرایسلر برای مقابله با سقوط بازار تولیدات داخلی اقدام به مشارکت در یک طرح‏ مشترک نمودند که تا حدودی‏ هم موفقیّت‏آمیز بود.تولید کنندگان آمریکایی که‏ بطور سنّتی صنایع اتومبیل خود را از طریق تأسیس‏ شرکت‏های تابعه در دیگر کشورها توسعه‏ می‏دادند،از یک سو به دلیل رقابت‏های فشردهء عصر حاضر و از سوی دیگر به علت لزوم سرمایه‏گذاری‏ وسیع‏تر برای دستیابی به تکنولوژی مدرن‏ و گسترش فرایند تولید از طریق افزایش دامنه‏های‏ تحقیق و توسعه،ملزم به همکاری با دیگر قدرت‏های جهان شدند.

تولید کنندگان آمریکایی برای دسترسی به‏ صنعت اتومبیل ژاپنی مایل به همکاری با آنان‏ بودند.با توجه به موارد فوق شرکت‏های مشترکی‏ در قالب طرحهای مشترک میان غول‏های صنعتی‏ اتومبیل دو کشور به وجود آمده که مشارکت جنرال‏ موتورز در سهام ایسوزوکی،فورد در سهام‏ مزدا و کرایسلر در سهام میتسوبیشی ا زجملهء این‏ موارد است.

ب)حضور شرکت‏های چند ملیتی در کرهء جنوبی: دولت کره در سال‏1992 اعلام کرد که با آزاد گذاشتن سرمایه‏های خارجی و پذیرفتن‏ شرکت‏های چند ملیتی در قالب طرح‏های مشترک‏ مشروط بر اینکه سهم شرکت‏های کره‏ای کمتر از 50 درصد نباشد موافق است و امید دارد بتواند به‏ تولید سالانه 4 تا 5 میلیون دستگاه خودرو و به تبع‏ آن افزایش صادرات برای سال 1996 دست یابد که‏ در این صورت،بسیاری از کشورهای تراز اول‏ خودروسازی نظیر ایتالیا،فرانسه انگلستان در زمینهء تولید و صادرات خودرو از کره عقب خواهند ماند.با نگاهی به آمارها تحقق این خواسته‏ مشخص می‏شود.در سال 1996 صادرات ایتالیا و انگلستان به ترتیب‏98/1 و 1/2از کل صادرات‏ جهان را تشکیل می‏داده است. در حالی‏ که در همین سال صادرات خودروی کرهء جنوبی به‏ رقم 087/9 میلیارد رسید که در حدود 7/3 درصد از کل صادرات جهان را تشکیل می‏داد. (World Bank,2011)

ج)حضور شرکت‏های چند ملیّتی در ترکیه: حضور شرکت‏های چند ملیّتی در اثرات آن بر صادرات و نیز تولید اتومبیل سواری‏ در این کشور جالب توجه است.در حال حاضر چهار تولیدکننده عمده اتومبیل سواری در ترکیه‏ وجود دارد که بزرگترین آن توفاس است که کمپانی‏ فیات 41 درصد سهام آن را داراست.توفاس‏ ظرفیّتی بالغ بر 120 هزار دستگاه در سال را داراست.کارخانهء رنو ترکیه نیز که 44 درصد آن به‏ رنو فرانسه تعلّق دارد ظرفیّتی بالغ بر 100 هزار دستگاه در سال را داراست.کارخانهء جنرال موتورز ترکیه سومین تولید کنندهء سواری در این کشور است که 100 درصد سهام آن متعلق به جنرال‏ موتورز آمریکاست.همچنین کارخانه اتوسان در ترکیه 30 درصد سهامش به شرکت فورد آمریکا تعلّق دارد.

طی سالهای اخیر،ترکیه تلاشهایی برای صدور اتومبیل انجام داده است.آخرین‏ وضعیّت صادرات اتومبیل در ترکیه را نشان می‏دهد که در سال 1996 ارزش آن‏000،269،578 دلار بوده است.چهار شرکت جنرال موتورز،اتوسان، رنو و توفاس در زمینه تولید و صدور اتومبیل سواری‏ ترکیه نقش مهمّی دارند.

دانلود پایان نامه