مقالات و پایان نامه ها

رویکردهای اصلی در تبیین رفتار شهروندی سازمانی

دانلود پایان نامه

4 رویکردهای اصلی در تبیین رفتار شهروندی سازمانی

با مرور ادبيات، دو رويکرد اصلي را در تعاريف مربوط به مفهوم رفتار شهروندي سازماني مشخص مي کند.

1-  رفتارهاي در نقش و فرانقش

محققان اوليه رفتار شهروندي سازماني را جداي از عملکرد داخل نقش تعريف و تأکيد کردند که رفتار شهروندي سازماني بايستي به عنوان رفتار فرانقشي مورد توجه قرار گيرد. ماريسون عبارت، گستره شغلي را براي تمايز بين دو دسته از رفتارهاي فرانقش و درنقش بکار برد. هرچه کارمند دامنه شغل را گسترد ه تر درک نمايد، فعاليت هاي بيشتري را به عنوان تعريف مي کند.

اين فرض بر اين نکته تأکيد دارد که يک عامل تعيين کننده مهم براي اينکه يک فعاليت رفتار شهروندي سازماني خوانده شود، اين است که کارکنان به چه گستردگي مسئوليت هاي شغل شان را تعريف کنند. اين استدلال کاربرد تئوريکي مهمي در پي دارد و آن اينکه آنچه ديگران به عنوان رفتار شهروندي سازماني تعريف مي کنند، منعکس کننده درک کارکنان از گستردگي مسئوليت هاي کاريشان مي باشد. اين توصيه در مطالعات ديگر مورد تأييد قرار گرفت، چرا که نشان داده شد مرز بین فرانقش و در نقش به خوبي تعريف نشده است و از کارمندي به کارمند ديگر تغيير مي کند و به اين خاطر اين رويكرد با آنچه محققين نوعا به عنوان رفتار شهروندي سازماني مفهوم سازي مي کنند در تناقض است، هر چند که گروهي از محققان سعي کردند با بيان تفاوت هاي ميان رفتارهای در نقش و فرانقش از یک سو و و مفهوم سازي رفتار شهروندي سازماني از سوي ديگر ميان آن ها ارتباط برقرار کنند.

از نظر ارگان يک تفاوت حياتي ميان اين دو نوع فعاليت اين است که آيا به اين رفتارها پاداش داده مي شود و يا در صورت عدم مشاهده رفتار، محروميت هايي اعمال مي گردد يا خير؛ چرا که رفتار شهروندي سازماني و فعاليتهاي مرتبط با آن بايستي مستقل از پاداش هاي رسمي درک شود، چون رفتار شهروندي سازماني رفتاريست که از نظر سازماني پاداش داده نمي شود (کاخکی و قلی پور، 1390).

رويکرد ديگر، رفتار شهروندي سازماني را جدا از عملکرد کاري مورد توجه قرار مي دهد. اتخاذ چنين رويكردي مشکل تمايز ميان عملکردهاي نقش و فرانقش را مرتفع مي سازد. در اين رويکرد، رفتار شهروندي سازماني بايستي به عنوان يک مفهوم كلي شامل تمام رفتارهاي مثبت و سازنده افراد در داخل سازمان همراه با مشارکت کامل و مسؤولانه، در نظر گرفته شود (کاخکی و قلی پور، 1390).

2-2-5 ویژگی های رفتار شهروندی سازمانی کارکنان

  • رفتار شهروندی سازمانی، رفتاری تفویض ناپذیر است یعنی اینکه رفتار باید داوطلبانه باشد نه یک وظیفه از پیش تعیین شده ونه بخشی از وظایف رسمی فرد باشد
  • رفتار شهروندی سازمانی، به بالاترین علایق سازمان دخالت دارد یعنی رفتار، جنبه سازمانی

دارد.

  • رفتار شهروندی سازمانی، ماهیتی چندوجهی دارد (بینستک و همکاران، 2010).
دانلود پایان نامه
92